S235JR a St3S – porównanie oznaczeń, składu i właściwości

S235JR i St3S – skąd biorą się dwa oznaczenia?

S235JR to stal konstrukcyjna niestopowa według systemu EN, definiowana normą EN 10025-2 (CEN, 2019), natomiast St3S pochodzi z dawnego polskiego systemu oznaczeń PN i na współczesnym rynku hutniczym praktycznie nie jest już dostarczana pod tą nazwą. Oba symbole opisują stal niskowęglową ogólnego przeznaczenia o minimalnej granicy plastyczności rzędu 235 MPa dla cienkich zakresów grubości – i właśnie ta zbieżność powoduje, że w handlu funkcjonuje skrót myślowy “S235JR = St3S”.

Ten skrót jest wygodny w rozmowie z magazynierem. Bywa niewystarczający w dokumentacji odbiorowej. Z mojej praktyki przy dorabianiu części do maszyn z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych wynika, że problem zaczyna się dokładnie wtedy, gdy ktoś przenosi napis z żółtego rysunku kalkowego wprost do zamówienia, bez ustalenia, z której edycji normy pochodzi to oznaczenie i jakich właściwości faktycznie wymaga konstrukcja.

Nowe oznaczenia EN a dawne oznaczenia PN

Systemy oznaczeń różnią się logiką. EN opisuje wyrób przez wymaganą właściwość, PN w wersji historycznej opisywała raczej klasę wytrzymałościową i sposób odtleniania stali. Stąd biorą się rozbieżności przy próbie mapowania jeden do jednego.

• S w EN 10025-2 oznacza stal konstrukcyjną (structural), a nie stan powierzchni ani obróbkę cieplną.
• 235 to minimalna granica plastyczności w MPa dla najcieńszego znormalizowanego zakresu grubości – wartość spada wraz ze wzrostem grubości wyrobu.
• JR odnosi się do wymagania udarności w temperaturze pokojowej; J0 dotyczy 0°C, J2 dotyczy minus 20°C.
• St w dawnym zapisie PN wskazywało stal, cyfra klasę wytrzymałościową, a litery dodatkowe (S, SX, SY, V) sposób odtleniania oraz przeznaczenie – w tym przydatność do spawania.
• Brak sufiksu w zamówieniu (“poproszę S235”) to najczęstsza przyczyna sporów: dostawca wyśle wtedy zwykle najtańszą odmianę JR, choć projekt mógł wymagać J2.

Zdanie warte zapamiętania: S235JR i St3S opisują tę samą klasę stali niskowęglowej konstrukcyjnej, ale należą do dwóch różnych systemów normalizacyjnych, więc zamienność jest kwestią zgodności wymagań, nie tożsamości nazw (EN 10025-2, CEN 2019).

Dlaczego odpowiedniki nie zawsze są jeden do jednego?

Bo tabele zamienników są narzędziem handlowym, nie normatywnym. Zestawienia publikowane przez składy stali porównują zwykle jedną cechę – typowy poziom wytrzymałości – i pomijają resztę: zakres grubości, stan dostawy, wymagania udarności, dopuszczalne zawartości fosforu i siarki, wymogi dotyczące zgrzewalności czy odbioru.

“Dokumenty kontroli wyrobu, w tym świadectwo odbioru 3.1, potwierdzają wyniki badań przeprowadzonych na dostarczanej partii wyrobu, a nie ogólne właściwości gatunku.” — EN 10204, CEN, 2004 (parafraza wymagań normy)

Do tego dochodzi kwestia czasu. Oznaczenie St3S funkcjonowało przez dekady w kolejnych wersjach norm hutniczych, a wymagania dla tego samego symbolu ewoluowały. Dlatego przy odpowiedzialnym elemencie zawsze pytam o rocznik normy – jeśli rysunek go nie podaje, przechodzę na wymagania funkcjonalne zamiast nazwy. Więcej o logice symboli znajdziesz w tekście Jak czytać oznaczenia stali konstrukcyjnych?.

S235JR – znaczenie symbolu i wymagania normowe

S235JR to niestopowa stal konstrukcyjna według EN 10025-2 (CEN, 2019), charakteryzująca się minimalną granicą plastyczności 235 MPa dla grubości do 16 mm, wytrzymałością na rozciąganie w przedziale około 360-510 MPa dla cienkich wyrobów oraz wymaganiem pracy łamania 27 J w temperaturze plus 20°C. Dostarczana jest najczęściej w stanie walcowanym na gorąco, bez obróbki cieplnej.

Co dokładnie oznacza S, 235 i JR?

S235JR rozkłada się na trzy niezależne informacje: rodzaj zastosowania, poziom wytrzymałościowy i klasę udarności. Żadna z nich nie mówi o twardości ani o obróbce cieplnej – to częsty błąd interpretacyjny.

1. Litera S – stal do konstrukcji nośnych i ogólnych, odróżniana od E (stal maszynowa), P (urządzenia ciśnieniowe) czy L (rurociągi).
2. Liczba 235 – minimalna wymagana granica plastyczności ReH w MPa, odnoszona do zakresu grubości do 16 mm.
3. Symbol JR – badanie udarności metodą Charpy’ego przy plus 20°C, próbka wzdłużna, wymagana energia 27 J.
4. Możliwe rozszerzenia – dopisek +AR (walcowany), +N (normalizowany), +C (ciągniony) precyzuje stan dostawy, co bywa istotne przy późniejszej obróbce skrawaniem.
5. Pełny zapis zamówieniowy – “blacha 10 mm, S235JR wg EN 10025-2, dokument kontroli 3.1 wg EN 10204” opisuje wyrób jednoznacznie.

U klientów, którzy zamawiają regularnie, obserwuję prostą korelację: im dokładniejszy zapis w zamówieniu, tym mniej reklamacji przy odbiorze. Sam pilnuję, żeby w każdym zapytaniu ofertowym padły cztery elementy – gatunek z sufiksem, norma, wymiary i typ dokumentu kontroli.

Jak zmieniają się właściwości mechaniczne wraz z grubością?

Granica plastyczności S235JR maleje wraz ze wzrostem grubości wyrobu – to zasada wpisana wprost w EN 10025-2. Dla blach cienkich obowiązuje pełne 235 MPa, dla grubszych przekrojów wartość minimalna schodzi niżej, a wytrzymałość na rozciąganie ma inny przedział niż dla wyrobów cienkich.

• Grubość do 16 mm – najwyższy wymagany poziom ReH, standardowo przyjmowany w obliczeniach uproszczonych.
• Grubości pośrednie (powyżej 16 mm) – normowo obniżone minimum granicy plastyczności; projektant musi to uwzględnić.
• Wyroby grube – dodatkowo szerszy przedział Rm i inne wymagania badań, warte sprawdzenia w aktualnej edycji normy.
• Wydłużenie A – typowo na poziomie kilkunastu procent, zależnie od kierunku próbki i grubości wyrobu.
• Udarność – dla JR badana wyłącznie przy plus 20°C, co wyklucza automatyczne stosowanie w konstrukcjach pracujących przy ujemnych temperaturach bez analizy.

Praktyczny wniosek: jeśli konstrukcja pracuje na zewnątrz przy minus 20°C, sam sufiks JR jest sygnałem ostrzegawczym, a nie zielonym światłem. Wtedy rozmowa idzie w kierunku S235J2 albo wyższej klasy.

St3S – charakterystyka dawnego gatunku

St3S to dawne polskie oznaczenie niskowęglowej stali konstrukcyjnej ogólnego przeznaczenia, uspokojonej i przeznaczonej do konstrukcji spawanych. Występuje głównie w dokumentacji sprzed wdrożenia norm europejskich, w rysunkach warsztatowych, kartach technologicznych i specyfikacjach remontowych. Dokładne wymagania zależą od konkretnej, historycznej edycji normy hutniczej, do której odsyła rysunek.

Gdzie dziś spotykamy oznaczenie St3S?

Najczęściej w trzech kontekstach – i wszystkie trzy mają wspólny mianownik: dokumentacja jest starsza niż obecny system norm.

• Remonty maszyn i linii produkcyjnych – dorabianie osłon, wsporników, ram i podestów według oryginalnych rysunków zakładowych.
• Konstrukcje budowlane sprzed lat dziewięćdziesiątych – hale stalowe, słupy, płatwie, gdzie inwentaryzacja odnosi się do pierwotnej dokumentacji.
• Zbiorniki i instalacje przemysłowe – stare specyfikacje materiałowe przy modernizacjach i wymianie fragmentów.
• Zapytania ofertowe działów utrzymania ruchu – gdzie nazwa jest przepisywana z bazy części zamiennych utrzymywanej od dekad.
• Warianty pokrewne – w tej samej dokumentacji obok St3S bywają St3SX i St3SY, oznaczające inny sposób odtleniania, co zmienia zachowanie materiału przy spawaniu.

Zdanie do zacytowania: St3S nie jest gatunkiem wycofanym z użycia technicznego, lecz oznaczeniem historycznym – materiał o zbliżonych właściwościach kupuje się dziś pod symbolem S235JR według EN 10025-2.

Jakie są ograniczenia pracy na samym oznaczeniu St3S?

Samo “St3S” na rysunku nie niesie trzech informacji krytycznych dla nowoczesnego odbioru: zakresu grubości, do którego odnosi się wymagana wytrzymałość, wymagań udarności w temperaturze ujemnej oraz stanu dostawy. Bez rocznika normy i bez wymagań funkcjonalnych z projektu odtworzenie ich jest zgadywaniem.

1. Ustal, czy rysunek podaje numer i rok normy przy oznaczeniu materiału.
2. Sprawdź, czy w części opisowej projektu są wymagania mechaniczne wyrażone liczbowo (ReH, Rm, A).
3. Zweryfikuj, czy element jest nośny, spawany albo pracuje w niskiej temperaturze – to trzy warunki podnoszące rygor.
4. Jeśli brak danych normowych, przejdź na wymagania funkcjonalne i uzgodnij gatunek zamienny z konstruktorem.
5. Uzgodnienie zapisz w dokumentacji – notatka mailowa od projektanta jest lepsza niż ustalenie ustne przy maszynie.

Skład chemiczny: porównanie i ryzyko uproszczeń

Zarówno S235JR, jak i St3S należą do stali niskowęglowych o zawartości węgla typowo poniżej 0,20-0,25 procent, z manganem jako głównym dodatkiem podnoszącym wytrzymałość oraz z limitami fosforu i siarki na poziomie ułamków dziesiątych procenta. Dokładne wartości graniczne trzeba odczytać z konkretnej normy – dla S235JR z EN 10025-2, dla St3S z historycznej normy wskazanej w dokumentacji.

Które pierwiastki decydują o zachowaniu materiału?

Cztery pierwiastki odpowiadają za większość różnic w praktyce warsztatowej. Reszta składu to zwykle domieszki resztkowe, choć przy stalach ze złomu obiegowego warto pytać o miedź i chrom.

• Węgiel (C) – główny czynnik utwardzający i jednocześnie największe ryzyko dla spawalności; im wyżej w dopuszczalnym zakresie, tym większa skłonność do pęknięć zimnych.
• Mangan (Mn) – podnosi wytrzymałość i wiąże siarkę; w stalach konstrukcyjnych tego typu występuje na poziomie rzędu 1,0-1,5 procenta maksymalnie.
• Fosfor (P) – zwiększa kruchość na zimno; w klasach jakościowych limitowany na poziomie setnych części procenta.
• Siarka (S) – pogarsza plastyczność i spawalność, sprzyja pęknięciom gorącym; limitowana podobnie do fosforu.
• Azot i domieszki resztkowe – istotne przy ocenie starzenia i przy wymaganiach dla stali przeznaczonych do gięcia na zimno.

Reguła, którą stosuję bez wyjątku: nie przepisuję składu chemicznego z tabeli zamienników do dokumentacji technologicznej. Skład bierze się z atestu konkretnej partii albo z aktualnej normy z podanym zakresem grubości. Zestawienia porównawcze służą do wstępnego doboru, nie do zapisu w karcie technologicznej spawania. Szerzej o samych przeliczeniach piszę w materiale Odpowiedniki stali PN, EN, DIN, AISI i W.Nr.

Czy różnice składu przekładają się na spawalność?

Tak, ale nie przez sam gatunek – przez konkretną wytopkę. O spawalności decyduje równoważnik węgla CE liczony ze składu rzeczywistego, a ten potrafi się różnić między dwiema dostawami tego samego S235JR. Dlatego przy elementach odpowiedzialnych technolog spawalnik pracuje na ateście, nie na nazwie.

“Wymagania techniczne dostawy dla niestopowych stali konstrukcyjnych obejmują zarówno skład chemiczny analizy wytopowej, jak i właściwości mechaniczne odniesione do zakresów grubości wyrobu.” — EN 10025-2, CEN, 2019 (parafraza zakresu normy)

Praktyczny przykład z warsztatu: przy spawaniu blachy 20 mm S235JR w temperaturze hali poniżej 5°C zalecam podgrzewanie wstępne, mimo że nominalnie to stal “dobrze spawalna”. Metoda oceny opisana jest w tekście Równoważnik węgla CE – jak ocenić spawalność?.

Właściwości mechaniczne i praktyczna tabela porównawcza

Porównanie S235JR i St3S ma sens tylko na trzech parametrach jednocześnie: granicy plastyczności ReH, wytrzymałości na rozciąganie Rm i wydłużeniu A, zawsze z przypisanym zakresem grubości. Dla S235JR wartości podaje EN 10025-2 (CEN, 2019); dla St3S trzeba sięgnąć do historycznej normy wskazanej w dokumentacji projektu.

Tabela: St3S, S235JR i możliwe odniesienia normowe

Zestawienie poniżej porządkuje różnice systemowe. Wartości dla S235JR podaję jako typowe dla cienkich zakresów grubości – przed użyciem projektowym sprawdź aktualną edycję normy.

Dane sprawdzone: lipiec 2026, na podstawie EN 10025-2 (2019) i EN 10204 (2004). Status norm i dostępność handlową warto weryfikować co najmniej raz w roku w katalogu CEN i u dostawców.

Jak porównać wydłużenie i zachowanie przy gięciu?

Przez próbę rozciągania z podanym kierunkiem próbki oraz przez próbę gięcia zgodnie z wymaganiem normy. Wydłużenie A dla stali tej klasy mieści się typowo w przedziale kilkunastu do dwudziestu kilku procent, zależnie od grubości i kierunku walcowania.

• Próbka wzdłużna daje inne wyniki niż poprzeczna – przy blachach szerokich to różnica istotna.
• Stan dostawy (+AR, +N) zmienia strukturę i wpływa na powtarzalność wyników gięcia.
• Gięcie na zimno o małym promieniu wymaga sprawdzenia kierunku włókien – w praktyce oszczędza to pękniętych naroży.
• Przy elementach malowanych proszkowo warto sprawdzić stan powierzchni, bo zgorzelina walcownicza wpływa na przyczepność.
• Twardość nie jest parametrem normowanym dla tej klasy – pytanie “jaka twardość ma S235JR” nie ma odpowiedzi w normie dostawy.

Zamienność S235JR i St3S w projektach

S235JR jest w praktyce najczęściej stosowanym współczesnym zamiennikiem St3S, ale zamiana wymaga potwierdzenia trzema elementami: wymaganiami z dokumentacji projektowej, właściwościami z atestu 3.1 wg EN 10204 (CEN, 2004) oraz akceptacją osoby odpowiedzialnej za projekt. Przy elementach nienośnych wystarcza zwykle uzgodnienie z dostawcą; przy nośnych i spawanych – nie.

Checklist: co sprawdzić przed wpisaniem zamiennika?

Lista poniżej wynika z przypadków, które prowadziłem przy dorabianiu elementów do starych linii produkcyjnych. Kolejność nie jest przypadkowa – punkt pierwszy rozstrzyga najwięcej sporów.

1. Norma i rocznik na rysunku – ustal, do jakiego dokumentu odsyła napis St3S; brak rocznika oznacza przejście na wymagania funkcjonalne.
2. Wymagania udarności – jeśli konstrukcja pracuje poniżej 0°C, JR jest niewystarczające i rozmowa idzie w kierunku J0 lub J2.
3. Zakres grubości – sprawdź, czy zakładana granica plastyczności obowiązuje dla rzeczywistej grubości wyrobu, a nie dla 16 mm z tabeli.
4. Stan dostawy – +AR, +N czy inny; ma znaczenie przy dalszej obróbce cieplnej i skrawaniem.
5. Dokument kontroli – żądaj atestu 3.1 wg EN 10204; deklaracja 2.2 nie potwierdza badań na dostarczanej partii.
6. Spawalność – policz równoważnik węgla CE ze składu z atestu i dobierz procedurę spawania oraz ewentualne podgrzewanie.
7. Akceptacja projektowa – przy elementach nośnych zamianę materiału zatwierdza konstruktor lub inspektor nadzoru, na piśmie.

Szczegóły dotyczące samego dokumentu odbiorowego rozwijam w artykule Atest 3.1 dla stali – co sprawdzić?.

Kiedy S235JR nie wystarczy i trzeba sięgnąć wyżej?

Gdy obliczenia wymagają wyższej nośności albo gdy warunki pracy schodzą poniżej zera. Wtedy naturalnym kierunkiem jest S355 lub wyższa klasa udarnościowa w tym samym poziomie wytrzymałości.

• Konstrukcje o dużych rozpiętościach, gdzie przejście na S355 obniża masę i koszt przekroju.
• Elementy pracujące na zewnątrz w klimacie polskim – klasa J2 zamiast JR.
• Węzły spawane o dużej sztywności, gdzie ryzyko pęknięć rośnie wraz z grubością.
• Elementy poddawane obciążeniom zmęczeniowym – tam decyduje detal konstrukcyjny, nie sam gatunek.
• Konstrukcje objęte wymaganiami wykonawczymi klas EXC – rygor odbioru rośnie niezależnie od nazwy gatunku.

Porównanie obu poziomów wytrzymałości opisuję szczegółowo w tekście S235 a S355 – różnice w wytrzymałości i zastosowaniu.

Do jakich zastosowań pasują S235JR i St3S?

Oba oznaczenia opisują stal do konstrukcji ogólnego przeznaczenia o umiarkowanych obciążeniach, pracujących w temperaturze otoczenia. To materiał na ramy, wsporniki, podesty, osłony, kształtowniki i blachy gięte – wszędzie tam, gdzie kryterium jest dostępność, cena i łatwość spawania, a nie maksymalna wytrzymałość.

Typowe zastosowania w praktyce warsztatowej

• Konstrukcje wsporcze maszyn – ramy, stelaże, podstawy silników wykonywane z kątowników i ceowników.
• Podesty i schody technologiczne – kraty pomostowe, balustrady, słupki nośne w obiektach przemysłowych.
• Osłony i obudowy – blachy gięte i spawane, często malowane proszkowo lub cynkowane ogniowo.
• Elementy transportu wewnętrznego – wózki, palety metalowe, stojaki magazynowe.
• Drobna konstrukcja budowlana – nadproża, marki, elementy kotwiące, przy zachowaniu wymagań projektowych.
• Prototypy i oprzyrządowanie – przyrządy spawalnicze i szablony, gdzie liczy się szybka dostępność materiału.

Czego z tej stali nie robię: elementów utwardzanych powierzchniowo, sprężyn, narzędzi tnących ani części pracujących w ośrodkach korozyjnych bez zabezpieczenia. Do tych zastosowań idą inne grupy – stale narzędziowe, sprężynowe albo nierdzewne pokroju 1.4301 i 1.4404.

Treść informacyjna – zastrzeżenie

Materiał ma charakter porządkujący wiedzę o oznaczeniach i nie zastępuje konsultacji z konstruktorem, technologiem spawalnikiem ani wymagań zawartych w dokumentacji projektowej. Dobór materiału do konstrukcji nośnej, ciśnieniowej lub podlegającej nadzorowi technicznemu wymaga decyzji osoby z odpowiednimi uprawnieniami. Przed użyciem projektowym sprawdź aktualną edycję norm w katalogu CEN oraz status norm krajowych w Polskim Komitecie Normalizacyjnym.

Najczęściej zadawane pytania

Czy S235JR to to samo co St3S?

Nie w sensie formalnym – S235JR jest często traktowany jako współczesny odpowiednik St3S, ale to nie jest automatyczna zamiana ważna w każdym projekcie. Oznaczenia pochodzą z dwóch różnych systemów normalizacyjnych i opisują wymagania w inny sposób. Przed zamianą sprawdź normę z rysunku, wymagania mechaniczne, klasę udarności, zakres grubości i dokumentację odbiorową.

Co oznacza S235JR?

S235JR to stal konstrukcyjna według systemu EN, gdzie S wskazuje przeznaczenie konstrukcyjne, 235 minimalną granicę plastyczności w MPa dla grubości do 16 mm, a JR wymaganie udarności 27 J w temperaturze plus 20°C. Pełne wymagania techniczne dostawy podaje EN 10025-2 (CEN, 2019). Oznaczenie nie mówi nic o twardości ani o obróbce cieplnej.

Co oznacza St3S i czy taką stal da się jeszcze kupić?

St3S to dawne polskie oznaczenie niskowęglowej stali konstrukcyjnej ogólnego przeznaczenia, uspokojonej, przeznaczonej do konstrukcji spawanych. Pod tą nazwą materiał praktycznie nie jest już dostarczany – składy stali sprzedają odpowiednik jako S235JR. Przy starej dokumentacji trzeba ustalić, z której edycji normy pochodzi oznaczenie i jakich właściwości wymaga projekt.

Czy skład chemiczny S235JR i St3S jest identyczny?

Nie należy zakładać identycznego składu bez odniesienia do konkretnych norm. Obie stale należą do grupy niskowęglowych stali konstrukcyjnych z węglem typowo poniżej 0,20-0,25 procent i manganem jako głównym dodatkiem, ale limity fosforu, siarki i azotu bywają zapisane inaczej. Porównanie rób na podstawie normy z podanym zakresem grubości oraz atestu 3.1 konkretnej partii.

Czy S235JR dobrze się spawa?

Tak, S235JR jest zwykle dobrze spawalną stalą konstrukcyjną, ale warunki spawania zależą od grubości, rzeczywistego składu chemicznego i wyliczonego równoważnika węgla CE. Przy grubszych blachach i niskiej temperaturze hali stosuje się podgrzewanie wstępne. Dla elementów odpowiedzialnych obowiązuje uzgodniona procedura spawania, a nie założenie wynikające z samej nazwy gatunku.

Co wpisać w zamówieniu zamiast St3S?

Najbezpieczniejszy zapis to pełne oznaczenie z normą i dokumentem kontroli, na przykład: “blacha 8 mm, S235JR wg EN 10025-2, atest 3.1 wg EN 10204”. Dodaj postać wyrobu, wymiary i ewentualny stan dostawy. Przy częściach wynikających z dokumentacji projektowej warto mieć pisemną akceptację konstruktora dla zamiany oznaczenia.

Kiedy JR nie wystarczy i trzeba wybrać J0 albo J2?

Gdy konstrukcja pracuje w temperaturach ujemnych lub gdy dokumentacja wymaga badania udarności poniżej temperatury pokojowej. JR obejmuje badanie przy plus 20°C, J0 przy 0°C, a J2 przy minus 20°C. Dla konstrukcji stalowych eksploatowanych na zewnątrz w polskim klimacie decyzję o klasie udarności podejmuje projektant na podstawie założeń obliczeniowych.

Czy tabela zamienników wystarczy jako podstawa zamówienia?

Nie. Tabele zamienników publikowane przez składy i katalogi mają charakter orientacyjny i porównują zwykle jeden parametr, pomijając zakres grubości, klasę udarności i stan dostawy. Do dokumentacji technologicznej wpisuj dane z aktualnej normy i z atestu partii. Tabelę traktuj jako punkt wyjścia do rozmowy z dostawcą, nie jako dowód zgodności.

Źródła i literatura

1. CEN (2019): EN 10025-2 – Hot rolled products of structural steels. Part 2: Technical delivery conditions for non-alloy structural steels – norma dostawy definiująca wymagania dla S235JR.
2. CEN (2004): EN 10204 – Metallic products. Types of inspection documents – klasyfikacja dokumentów kontroli, w tym świadectwa odbioru 3.1.
3. Historyczne polskie normy hutnicze dotyczące oznaczeń stali konstrukcyjnych ogólnego przeznaczenia (oznaczenia typu St3S, St3SX, St3SY) – konkretną edycję i rok wydania należy ustalić na podstawie dokumentacji projektowej; status norm wymaga weryfikacji.
4. CEN – katalog norm europejskich – źródło weryfikacji aktualności EN 10025 i EN 10204 (status do sprawdzenia przed użyciem projektowym).
5. Polski Komitet Normalizacyjny – weryfikacja statusu norm krajowych i norm wycofanych.

inż. Paweł Sokołowski

Inżynier metalurg z ponad 15-letnim doświadczeniem w laboratorium badań materiałowych i dziale kontroli jakości stali. Na co dzień zajmuje się badaniami własności mechanicznych, analizą składu chemicznego wytopów i oceną zgodności gatunków z normami PN-EN. Współpracował z hutami, kuźniami i zakładami obróbki cieplnej przy doborze stali do zastosowań konstrukcyjnych i narzędziowych. Na Gatunkistali.pl porządkuje wiedzę o gatunkach stali i stopów – od oznaczeń i odpowiedników po praktyczne porównania.